| Katarakt | Glokom | Şaşılık | Miyop | Hipermetrop | |
| Astigmat | Gözde yedi Tehlike sinyali | Prespiyopi | |||
GÖZ YARALANMASINDA İLK YARDIM
Bir kaza olduğunda kütüphaneye gidip ilk yardım olarak ne yapılması
gerektiğine bakamazsınız. Daha önceden bilmeniz gerekir. Ciddi
yaralanmalarda doğru ilk yardım sıklıkla körlüğü önler. Yanlış ilk
yardım körlüğe neden olur. Yaygın olarak görülengöz yaralanmaları 6
tiptir. Her biri için özel olarak ilk yardım girişimi gerekir.
1. Kimyasal Göz Yanıkları: Şayet kuvvetli bir kimyasal madde
(örneğin pil asiti, kezzap, laboratuar veya endüstriyel eriticiler,
zehirler, kiereç tozu) gözün saydam kısmına (kornea) atılırsa korneanın
normal saydamlığı hızla bozulur. Dakikalar içinde (madde çok güçlü ise
saniyeler içinde) korneanın hassas hücreleri gerçekten yanar. Vücudun
bir yerinde kötü bir yaralanma olduğunda skar dokusu bırakarak iyileşme
olur. Derin bir kesi veya yanıktan sonra ciltte oluşan bir skarı
bilirsiniz. Böyle bir skarın korneada oluştuğunu düşünürseniz gözü nasıl
kör edebileceğini anlarsınız.
Kimyasal bir yanık için ne yaparsınız? Hemen ilk yardım, gelecekte
yapılabilecek herjhangi bir tedaviden çok daha önemlidir. Şimdi gözü
yıkayarak kimyasal maddeyi uzaklaştırmalısınız. Hiç bir şey için
beklemeyin. Gözü hemen yıkayın. Bunu yapmazsanız birkaç dakika içinde
gözde kalıcı körlük gelişecektir.
Gözü normal su ile yıkayın. Antidot aramayın. Hastanın yüzünü yukarı
çevirin ve gözüne suyu dökün. Doğal olarak bu hastanın hoşuna gitmez ve
yanığın yaptığı ağrı ve soğuk suyun irritasyonu nedeniyle gözlerini
sıkarak kapatır. Göz kapaklarını tutarak açmanız gerekir. Göz veya
gözkapaklarına bastırmayın. Kaşlarına veya yanağına bastırın. Hastaya
yıkamanın önemini anlatın. Hastayı kovalarca su dökerek boğmanız
gerekmez, nazik bir akıntı halinde yıkamanız yeterlidir.
Kuvvetli bir alkali söz konusu ise gözü en az 15 dakika yıkamalısınız.
Önemsiz yanıklarda o kadar uzun süre yıkamanız gerekmez. Ancak,
gerçekten kötü bir maddeyi gözden uzaklaştırmak için birkaç dakika
yeterli değildir.
Farzedin ki hiç su bulamadınız. İrritan olmayan herhangi bir başka
sıvıyı da kullanabilirsiniz. İrritasyon olmadan içebiliyorsanız gözü de
o sıvıyla acil durumda yıkayabilirsiniz. Süt, alkolsüz içkiler, portakal
suyu, çukulata sütü bu tip herhangi birşey işe yarar.
Kimyasal maddenin antidotunu aramayın. Örneğin alkali yanığında
sirkenin, asit yanığında sodanın iyi geleceğini düşünebilirsiniz.
Antidot aramak için geçirilen zaman gözün tahrip olmasına yol açar.
Ayrıca antidotun kendisi de göze zarar verebilir.
15 dakikalık yıkama işini bitirmeden doktora gitmeyin. Daha sonra hemen
doktora gidin çünkü yıkamadan önceki ilk birkaç saniye içinde gözün
yüzeyi yanmış olabilir. Yüzey iyileşinceye kadar infeksiyon önlenmesi
için antibiyotikler önemlidir.
2. Göz Delinmeleri: Şayet kırık cam parçası, sivri bir tel, diken
veya uçan bir metal parçası göze girrdiğinde en korkunç olay olur. Giriş
deliği çok küçük bile olsa göz içine mikrop taşıyarak abse oluşumuna ve
körlüğe yol açar. Daha büyük bir yara ağzı gözün hassas yarı sıvı
yapılarının dışarı kaçmasına neden olur. Böyle bir göze basınç
uygulanması göz içeriğinin daha kolay dışarı fırlamasına yol açarak
felaketle sonuçlanır.
Tabii bir gözde böyle bir kesi meydana gelirse kanama olur veya kesi
yerinden sıvı dışarı çıkar. Yaralanan bir insanın yanağından kan veya
sıvı sızarsa ne olur? Doğal olarak insan koşar ve bir havlu veya bezle
kanı temizler. Bunu yaparken göze basınç yaparsa gözün boşalmasına neden
olur. Lütfen bunu yapmayın. Kesik bir gözün yakınını silmeyin veya
bastırmayın. Hastanın gözünü silmesine izin vermeyin.
Penetran bir göz yaralanmasında en doğru ilk yardım göz ve kapaklara
bası yapılmamasıdır. Mümkünse bir kapakla göz kapatılmalıdır. Kağıt bir
fincanın yarısını kesip kenarlarını aşağıya doğru kestikten sonra
yanlara doğru açarak bir kapak yapılabilir.
Tüm izciler kanayan bir yaraya baskı uygulayarak kanamanın
durdurulduğunu bilir.Bu doğrudur ama göz için değil. Kanayacak kadar
kötü yaralanmış bir gözü böyle bir basınç mahveder. Bırakın kanasın! Bir
süre sonra duracaktır ve kanama hastanın ölümüne yol açmaz. Tabii ki,
tüm delici yaralanmalar acil müdahale gerektirir. Bunlar ciddi, acil
durumlardır.
3. Gözün çizilmesi veya Göze Toz Girmesi: Herkesin gözüne sinek
veya toz parçası kaçmıştır. En önemlisi gözün içine birşey kaçınca
ovuşturulmamasıdır. Çünkü yabancı cismin korneayı çismesine yardımcı
olabilir.
Genellikle irrite gözün sulanması yabancı cismin yıkanarak uzaklaşmasını
sağlar. Göz kırpma da yardımcı olur. Bunlar işe yaramazsa ilk yardım
gerekir. İlk yardımı yapan kişi göz içinde yabancı cismin yerini tayin
etmelidir. Tedavi açısından, partikül gözün saydam veya beyaz kısmı
üzerinde olabilir. Her ikisi için farklı tedavi gerekir.
Kornea içine gömülmüş bir toz parçasına ilk yardımı yapan kişi
dokunmamalıdır. Kırpma ile çıkmayacak kadar gömülmüş ise çıkarılması
için lokal anestetik gerekir. Kornea dokunmaya ve ağrıya çok hassastır.
Ayrıca böyle bir yabancı cisim yüzeyi bozarak enfeksiyon eğilimini
arttırır. İnfeksiyon riski antibiyotik tedavisi ile azaltılabilir. Bu
nedenle, önemli bir çizik veya gömülü bir yabancı cisim olan bir kornea
doktor tarafından görülmelidir. Kornea enfeksiyonları görme kaybına yol
açan yoğun zararlar bırakır.
Toz gözün beyaz kısmında ise (konjonktüre) problemi doktora ihtiyacınız
olmadan çözebilirsiniz. Konjonktüreenfeksiyona çok dayanıklıdır ve küçük
cizikler ciddi hasara yol açmaz. Tüm yapmanız gereken bir kağıt ve bez
parçasını kıvırıp ucuyla yabancı cismi silerek almanızdır. Bu fazla bir
acıya neden olmaz. Partikül alınır alınmaz batma hissi kaybolmalıdır.
Siz alt kapağı aşağı çekerken hasta yukarı bakarak size yardımcı
olabilir. Bu pozisyon konjonktürenin tüm alt kısmını görmenizi sağlar.
Yer çekimi nedeniyle göze giren şeylerin çoğu konjonktüre alt yarısına
yerleşir. Bazen partikül gözün üst yarısındadır. Bunları almak daha
güçtür. Üst kapağı yukarı çekerken hastaya aşağı bakmasını söyleyin.
Bazen yabancı cisim kapağın orta yüzündedir. Bunu almak için kapak ters
çevrilmelidir. Göz hala batmaya devam ediyor ve siz de problemi
göremiyorsanız bir doktora göstermek gerekir.
Hasta bir metal üstüne metalle vuruyorken yabancı cisim gözüne fırladı
ise küçük bir çelik parçası gözü delerek içeri girmiş olabilir. Böyle
bir yaralanma yüzeyde görülemiyebilir. Bazen hemen hemen hiç ağrı olmaz.
Bu tip yaralanmalarda dikkatli olun. Koruyucu gözlük takmadan böyle bir
iş yapmayın.
4. Morarmış Göz: Kapaklardaki gevşek dokular içine kanama
olduğunda göz morarır. Cilt altında kanama siyah veya mavi görülür.
Kapak dokusu gevşek olduğundan kanama kapakları çevirir. Alın, burun ve
yanak derisi sıkı olduğundan bu kısımlara kan gitmez. Bu nedenle,
morarmış göz bir kan damarı yırtılacak kadar sert bir travma olduğunun
göstergesidir. Birçok travma göze hasar vermez çünkü göz kemik cep
içinde korunmaktadır. Ancak mor göz kesinlikle bir travma olduğunu ve
gözün de yaralanmış olabileceğini düşündürür. Görmeniz bulanıklaştı ise
doktora gitmelisiniz. Bu durumlarda bulanık görme göz içine kanama
olduğunu ifade eder. Böyle bir göze ilk yardım eskiden beri soğuk bir
büftek parçasının göz üzerine konmasıdır. Ancak bunun pek faydası olmaz
ve et pahalı.